ก้าวสู่การเป็น Sound Engineer มืออาชีพในยุคดิจิทัล! กับ การอบรมการเป็น Sound Engineer 

  ชมรมวิศวกรรมโทรทัศน์ (ประเทศไทย) จับมือร่วมกับ บริษัท สยามดนตรียามาฮ่า จำกัด และ บริษัท สตาร์คาสท์ คอร์ปอเรชั่น จำกัด ขอเชิญชวนผู้ที่สนใจเข้าร่วม โครงการอบรม “การเป็น Sound Engineer อย่างมืออาชีพ” โครงการดี ๆ ที่จะช่วยยกระดับทักษะและเสริมศักยภาพการทำงานในสายงานระบบเสียงของคุณให้เต็มร้อย 

  เมื่อเทคโนโลยีระบบเสียงก้าวเข้าสู่ยุคดิจิทัลอย่างเต็มตัว "Digital Audio Mixer" จึงกลายเป็นหัวใจสำคัญที่ทลายทุกข้อจำกัดด้วยฟังก์ชันการปรับแต่งเสียงที่ครบครัน เพื่อให้ได้สัญญาณเสียงที่มีคุณภาพดีที่สุด  

  สิ่งที่คุณจะได้รับจากการอบรมเรียนรู้เจาะลึกการใช้งานมิกเซอร์ดิจิทัลในฟังก์ชันต่าง ๆ   เทคนิคและแนวทางการแก้ปัญหาหน้างานจริงในการใช้งาน   หลักสูตรเข้มข้น 1 วันเต็ม (รวม 8 ชั่วโมง)  แบ่งเป็น: ภาคทฤษฎี จัดเต็ม 5 ชั่วโมง   🛠️ ภาคปฏิบัติ ลงมือทำจริง 3 ชั่วโมง   

  ช่วงเวลาโครงการ: ระหว่างเดือนสิงหาคม ถึง กันยายน 

สถานที่จัดอบรม: สถาบัน YDAC อาคารสยามปทุมวันเฮาส์ เขตปทุมวัน กรุงเทพฯ

  มาร่วมอัปเกรดทักษะระบบเสียงดิจิทัลเพื่อก้าวสู่การเป็นซาวด์เอนจิเนียร์ระดับมืออาชีพไปด้วยกัน! 

          ในยุคที่ "ความสด" และ "ความรวดเร็ว" คือหัวใจสำคัญของการสื่อสาร เทคโนโลยีการถ่ายทอดสดได้ก้าวข้ามขีดจำกัดเดิมๆ ของรถดาวเทียม (SNG) ที่เทอะทะและราคาแพง สู่ยุคของ Cellular Bonding หรือการรวมสัญญาณเซลลูลาร์ที่ช่วยให้ผู้สื่อข่าวสามารถ "สะพายเป้เดินเข้าหาข่าว" ได้จากทุกที่ทุกเวลา

         Cellular Bonding คืออะไร? ทำไมซิมเดียวถึงไม่พอ?

โดยปกติการใช้ซิมการ์ดเพียงใบเดียวมักไม่เพียงพอต่อการส่งวิดีโอคุณภาพสูงระดับ Broadcast เนื่องจากความผันผวนของแบนด์วิดท์และความเสี่ยงจากเครือข่ายคับคั่ง

         Cellular Bonding จึงถูกออกแบบมาเพื่อสร้าง "เครือข่ายเสมือน" โดยการนำแบนด์วิดท์จากซิมการ์ดหลายโครงข่าย (เช่น AIS, True, NT) มารวมกัน เพื่อให้ได้ช่องทางสื่อสารที่เสถียรและมีประสิทธิภาพสูงสุด แม้ในสภาวะวิกฤต

กลไกการทำงานเบื้องหลัง:

- Encoding: รับสัญญาณจากกล้อง (SDI/HDMI) และเข้ารหัสด้วยมาตรฐาน H.265 (HEVC) เพื่อลดขนาดข้อมูลแต่ยังคงความคมชัด 

- Packet Management: แบ่งข้อมูลวิดีโอเป็นแพ็กเก็ตย่อยๆ 

- Dynamic Distribution: ใช้อัลกอริทึมอัจฉริยะกระจายแพ็กเก็ตผ่านโมเด็มหลายตัว หากเครือข่ายใดสัญญาณอ่อน ระบบจะสลับไปใช้เครือข่ายที่เสถียรกว่าโดยอัตโนมัติ 

-   Reconstruction: ที่ปลายทาง (สถานีหรือคลาวด์) ตัวรับสัญญาณจะรวบรวมและเรียงลำดับแพ็กเก็ตใหม่ให้ถูกต้องเพื่อพร้อมออกอากาศ

   อนาคตสู่ยุค 5G และ AI

ทิศทางต่อไปของ Cellular Bonding คือการรวมพลังกับ 5G เพื่อรองรับวิดีโอระดับ 8K และการใช้ AI (เช่น LiveU IQ) เพื่อเลือกเส้นทางส่งข้อมูลที่เร็วที่สุดตลอดเวลา  ทำให้ "ความสด" ของข้อมูลเข้าถึงผู้ชมได้อย่างแม่นยำและรวดเร็วกว่าที่เคยเป็นมา

          เหตุผลที่เลนส์ถ่ายทอดสด (Box Lens) เช่นพวกระยะ 80x หรือ 100x มีราคาสูงลิ่ว (บางตัวราคาพุ่งไปถึง 5-8 ล้านบาท หรือเท่ากับบ้านทั้งหลัง) ไม่ใช่แค่เพราะมัน "ซูมได้ไกล" เท่านั้นครับ แต่มันคือสุดยอดวิศวกรรมที่ต้องทำงานภายใต้แรงกดดันมหาศาล

   นี่คือเหตุผลหลักว่าทำไมมันถึงแพงขนาดนั้น

คุณภาพแก้วและชิ้นเลนส์ระดับเทพ

การจะทำเลนส์ที่ซูมได้ถึง 100 เท่าโดยที่ภาพยังชัดเป๊ะตั้งแต่มุมกว้างไปจนถึงเจาะหน้าแก้มตัวละคร ต้องใช้ ชิ้นแก้วพิเศษ (Fluorite หรือ Extra-low Dispersion) จำนวนมาก เพื่อแก้ปัญหาอาการขอบม่วง (Chromatic Aberration) และความเบลอที่ปลายกระบอกเลนส์ ยิ่งซูมเยอะ ชิ้นเลนส์ยิ่งต้องใหญ่และหนัก การเจียระไนแก้วขนาดใหญ่ให้เนียนกริบระดับไมครอนนั้นมีต้นทุนที่สูงมาก

    ระบบกันสั่น (Image Stabilization) ที่ซับซ้อน

ลองจินตนาการว่าคุณซูมไปที่หน้าเบอร์เสื้อนักบอลที่ระยะ 100 เมตร แค่แรงลมพัดเบาๆ หรือแรงสั่นจากการเดินบนสแตนด์คนดู ภาพจะสั่นเหมือนแผ่นดินไหวทันที เลนส์พวกนี้จึงมีระบบ Optical Shift IS ที่ตอบสนองเร็วและนิ่งมาก เพื่อให้ภาพที่ส่งออกอากาศดูนุ่มนวลที่สุด

    รูรับแสงที่กว้างและคงที่ (Constant Aperture)

เลนส์ซูมทั่วไปเวลาซูมสุดหน้าจะมืด (ค่า f ไหล) แต่เลนส์ถ่ายทอดสดระดับสูงถูกออกแบบมาให้รักษาค่าความสว่างไว้ได้ดีมาก เพื่อให้ช่างภาพไม่ต้องคอยปรับแสงใหม่ตอนซูมเข้า-ออก และยังช่วยให้ถ่ายในสนามกีฬาที่มีแสงน้อยหรือแข่งตอนกลางคืนได้ดี

    ความทนทานต่อทุกสภาพอากาศ (Weather Sealing)

เลนส์เหล่านี้ต้องทำงานกลางแดดจ้า 40 องศา หรือท่ามกลางฝนตกหนักและหิมะ ระบบกลไกภายในต้องแม่นยำตลอดเวลา รวมถึงมอเตอร์เซอร์โว (Servo) ที่ควบคุมการซูมและโฟกัสต้องทำงานเงียบสนิทและไวสุดๆ เพื่อให้ทันเกมที่รวดเร็ว

สรุปสั้นๆ: คุณไม่ได้จ่ายแค่ค่า "ซูม" แต่คุณจ่ายให้กับ ความแม่นยำและความน่าเชื่อถือ เพราะในงานถ่ายทอดสดระดับโลก "ความผิดพลาด" คือสิ่งที่ยอมรับไม่ได้

          การรายงานสดข่าวภาคสนาม  สามารถใช้ไมค์ไร้สาย โดยไม่มีเสียงแทรกหรือสัญญาณรบกวนได้กี่ตัว เป็นคำถามที่สำคัญในการทำงาน  ปัจจุุบันจะเห็นภาพสื่อ วิ่งตามสัมภาษณ์แหล่งข่าวกันมากมายหลายสำนัก ทั้งสู่โทรทัศน์ และสื่อ Online โดยเฉพาพข่าวใหญ่ๆ  จะเห็นไมค์จำนวนมาก นับๆดู มีมากกว่า 10 ตัว

        ปัญหาส่วนใหญ่ที่ทีมภาคสนามต้องเจอเสมอคือ สัญญาณไมค์ ถูกรบกวน ถูกเบียด ความถี่ชนกัน สัมภาษณ์แหล่งข่าวอยู่ดีๆ แล้วเสียงหาย เสียงแทรก

สำหรับความี่ไมค์ไร้สาย ที่ถูกจัดสรรใหม่จาก กสทช มีความถี่ 3 ช่วงความถี่คือ  748 - 758 MHz , 694 - 703 MHz และ 803 - 806 MHz  ที่สำคัญเวลาที่คุณจะซื้อไมค์ไร้สาย ต้องระบุว่า จะใช้งานช่วงความถี่ใด ไม่สามารถใช้งานได้ครบทั้ง 3 ช่วงความถี่

        หากบังเอิญเวลาทำงานจริง เจอไมค์ไม่น้อยกว่า 10 สำนักข่าว และไมค์ ดันใช้ช่วงความถี่ย่านเดียวกัน ก็จะมีโอกาส ความถี่ชนกันมากขึ้น        ซึ่งทีมภาคสนามจะไม่มีทางรู้ได้เลยว่า เวลาออกไปทำงาน ไมค์ของสำนักข่าวอื่นๆ จะใช้ช่วงความถี่ใด

        ตัวอย่าง หากทุกคนใช้ย่าย  803 - 806 MHz ก็อาจจะใช้งานได้โดยไม่ชนกัน ได้ 10 ตัว  ตวามถี่ 694 - 703 MHz ได้ 25 ตัว   ความถี่ j 748 - 758 MHz10 ได้ 30 ตัว    รวมถึงย่านความถี่ ได้โดยประมาณ 65 ตัว (แต่ทุกคนในต้องใช้ไมค์ที่มีย่านความถี่ทั้ง 3 ช่วง สลับกันไป ถึงได้จำนวนสูงสุด   หากจังหวะไม่ดั ดันใช้ย่านความถี่ช่วงเดียวกัน ก็อาจจะเหลือเพียงแค่ 10 ไมค์พร้อมกัน

ส่วนไมค์รุ่นมืออาชีพ สำหรับสถานีโทรทัศน์ จะมี High Density (HD) Mode)  ก็จะสามารถใช้ไมค์ได้จำนวนมากขึ้น  แต่ก็แรกมาด้วยระยะห่างระหว่างไมค์กัน เครื่องรับที่สั้นลง เหลือเพียงไม่เกิน 30 เมตร จาก 100 เมตร ในโหมด Standard

      นิยามและองค์ประกอบทางเทคนิคของหน่วยผลิตเคลื่อนที่ (OB)

ระบบรถ OB หรือ Outside Broadcast เป็นรถยต์ที่มีกระบวนการจัดการถ่ายทอดสดที่มีความซับซ้อน จากต้องจัดการกับแหล่งสัญญาณกล้องจำนวนมาก (Multi-camera) เพื่อสร้างประสบการณ์การรับชมที่หลากหลายและต่อเนื่อง  การใช้ระบบสวิตช่วยให้ผู้กำกับสามารถเลือกมุมกล้องที่เหมาะสมที่สุดในแต่ละวินาที เช่น ภาพมุมกว้างเพื่อแสดงบรรยากาศของสนามแข่งขัน หรือภาพโคลสอัปเพื่อแสดงอารมณ์ของวิทยากรในงานสัมมนา  โครงสร้างพื้นฐานภายในรถ OB ถูกออกแบบมาเพื่อความปลอดภัยและความเสถียรของสัญญาณเป็นอันดับแรก

    วิวัฒนาการและการใช้งาน Outside Broadcasting ในระดับสากล

ประวัติศาสตร์ของ Outside Broadcast เริ่มต้นขึ้นในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ก่อนที่จะขยายตัวเข้าสู่ยุคโทรทัศน์. พัฒนาการของ OB มักจะควบคู่ไปกับเหตุการณ์สำคัญของมนุษยชาติ ซึ่งทำหน้าที่เป็นแรงขับเคลื่อนให้เกิดนวัตกรรมทางเทคโนโลยีใหม่ๆ

    ยุคบุกเบิกและโทรทัศน์ขาวดำ (ค.ศ. 1920 - 1950)

การถ่ายทอดสดนอกสถานที่ครั้งแรกของโลกเกิดขึ้นในรูปแบบวิทยุเมื่อปี ค.ศ. 1923 โดย BBC ได้ถ่ายทอดการแสดงโอเปร่าเรื่อง The Magic Flute จากโรงละคร Royal Opera House ในลอนดอน.2 ต่อมาในยุคโทรทัศน์ BBC ได้เริ่มทดลองถ่ายทอดสดภาพจากสวนสาธารณะ Alexandra Palace ในปี ค.ศ. 1936 ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของการนำกล้องโทรทัศน์ออกจากสตูดิโอ. หมุดหมายที่สำคัญที่สุดในยุคนี้คือการถ่ายทอดสดพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของสมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 6 ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1937 โดยใช้รถ OB คันแรกของโลกที่ชื่อว่า MCR 1 (Mobile Control Room 1)

ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 การถ่ายทอดสดกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อนปี ค.ศ. 1948 ที่ลอนดอน กลายเป็นเหตุการณ์ที่กระตุ้นให้เทคโนโลยี OB พัฒนาอย่างรวดเร็ว เนื่องจากความต้องการรับชมการแข่งขันสดๆ จากขอบสนามมีเพิ่มมากขึ้น.ในยุคนี้ อุปกรณ์ส่วนใหญ่ยังมีขนาดใหญ่ หนัก และต้องใช้พลังงานไฟฟ้ามหาศาล รวมถึงต้องใช้เทคโนโลยีไมโครเวฟในการส่งสัญญาณกลับไปยังสถานีส่งหลัก

ยุคการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบสีและการสื่อสารดาวเทียม (ค.ศ. 1960 - 1980)

ทศวรรษที่ 1960 คือยุคแห่งการปฏิวัติของระบบ OB ด้วยการนำระบบส่งสัญญาณผ่านดาวเทียมมาใช้งาน ทำให้การถ่ายทอดสดข้ามทวีปกลายเป็นความจริง เหตุการณ์ประวัติศาสตร์ที่แสดงถึงแสนยานุภาพของเทคโนโลยีนี้คือการถ่ายทอดสดภารกิจอะพอลโล 11 ที่มนุษย์ก้าวเหยียบบนดวงจันทร์ในปี ค.ศ. 1969 ซึ่งมีผู้ชมทั่วโลกกว่า 600 ล้านคน

ในส่วนของอุปกรณ์ภาพสี BBC ได้เริ่มให้บริการโทรทัศน์สีอย่างเป็นทางการในปี ค.ศ. 1967 ณ การแข่งขันเทนนิสวิมเบิลดัน โดยมีการพัฒนารถ OB รุ่นใหม่ที่เรียกว่า Type 2 Colour Mobile Control Room ซึ่งสามารถรองรับกล้องสีได้ถึง 6 ช่องสัญญาณ. นอกจากนี้ ในปี ค.ศ. 1963 ระบบ Instant Replay หรือการฉายภาพช้าได้ถูกนำมาใช้ครั้งแรกในการแข่งขันฟุตบอลระหว่างโรงเรียนทหารบกและทหารเรือของสหรัฐฯ โดยผู้กำกับ Tony Verna ซึ่งเปลี่ยนรูปแบบการชมกีฬาไปตลอดกาล.

ยุคดิจิทัลและความคมชัดสูง (ค.ศ. 1990 - ปัจจุบัน)

เมื่อก้าวเข้าสู่คริสต์ทศวรรษ 1990 อุตสาหกรรมโทรทัศน์เริ่มเปลี่ยนผ่านจากระบบแอนะล็อกสู่ระบบดิจิทัล ส่งผลให้รถ OB มีความสามารถในการประมวลผลที่ซับซ้อนขึ้นในขนาดที่เล็กลง. การมาถึงของระบบความคมชัดสูง (HD) ในทศวรรษที่ 2000 และระบบ 4K UHD ในทศวรรษที่ 2010 ทำให้ความต้องการแบนด์วิดท์ในการส่งสัญญาณเพิ่มขึ้นมหาศาล. รถ OB ยุคใหม่จึงเปลี่ยนจากการใช้สายสัญญาณทองแดง (Coaxial) มาเป็นสายไฟเบอร์ออปติก (Fiber Optic) เพื่อรองรับข้อมูลปริมาณมหาศาลโดยไม่มีการสูญเสียคุณภาพ.

     กล้องเครน (Camera Crane) หรือที่ในวงการถ่ายภาพยนตร์มักเรียกว่า Jib (จิบ) คืออุปกรณ์เสริมที่ใช้ยกตัวกล้องขึ้นไปบนแขนกลยาวๆ เพื่อให้สามารถถ่ายภาพจากมุมสูง (High Angle) หรือเคลื่อนที่กล้องในลักษณะลอยละล่อง (Sweeping Motion) ได้อย่างราบรื่น

การใช้กล้องเครนในวงการโทรทัศน์มีประวัติศาสตร์ยาวนานและมีการปรับตัวตามเทคโนโลยีอยู่เสมอ โดยมีรายละเอียดที่น่าสนใจทั้งในระดับโลกและในประเทศไทย 

        กล้องเครนมีต้นกำเนิดมาจากวงการภาพยนตร์ในช่วงปี 1916 โดยผู้กำกับ D.W. Griffith ในภาพยนตร์เรื่อง Intolerance ซึ่งใช้เครนไม้สูงถึง 140 ฟุตเพื่อให้ได้ภาพมุมสูงอลังการของฉากเมืองบาบิโลน ต่อมาในปี 1934 Eiji Tsuburaya (ผู้สร้างก๊อตซิลล่า) ได้พัฒนาเครนเหล็กตัวแรกขึ้นมา ซึ่งกลายเป็นต้นแบบของเครนสมัยใหม่

การเข้าสู่ทีวี: ในช่วงปี 1950 สถานีโทรทัศน์อย่าง BBC และ NBC เริ่มนำเครนมาใช้ในสตูดิโอ (เช่น Vinten Heron Crane) เพื่อขจัดข้อจำกัดของขาตั้งกล้องแบบล้อเลื่อน (Dolly) ทำให้กล้องสามารถเคลื่อนที่ข้ามสิ่งกีดขวางและสร้างมุมมองที่ดูมีมิติมากขึ้นในรายการถ่ายสด

ความนิยมในสถานีโทรทัศน์ของไทย

        สถานีโทรทัศน์ไทย    เริ่มใช้เครนและ Jib ในรายการเกมโชว์และรายการเพลงตั้งแต่ช่วงยุค 80-90 เพื่อเพิ่มความตื่นตาตื่นใจ

ปัจจุบัน: * สตูดิโอข่าว: มีการนำ Robotic Camera Crane มาใช้ร่วมกับระบบ Virtual Studio (AR/VR) เพื่อให้กราฟิก 3D ขยับตามการเคลื่อนที่ของกล้องเครนได้อย่างสมจริง

           รายการถ่ายทอดสด: เครนยังคงเป็น "พระเอก" ในงานอีเวนต์ใหญ่ๆ หรือรายการสดที่มีเวทีขนาดใหญ่ เพราะโดรนมักจะถูกจำกัดด้วยเรื่องเสียงรบกวนและความปลอดภัยหากบินเหนือผู้ชมในอาคาร

     คือสัญญาณภาพมาตรฐานที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อให้คนทำงานด้านวิดีโอ กล้อง และโทรทัศน์ ใช้ตรวจสอบว่า "สีและแสง" ที่กำลังแสดงผลอยู่นั้น ถูกต้องตามมาตรฐานสากลหรือไม่

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน ผมสรุปหัวใจสำคัญของ Color Bar ไว้ดังนี้ครับ:

ทำไมต้องมี Color Bar?

ลองนึกภาพว่าถ้าหน้าจอมอนิเตอร์ของคนตัดต่อสีอมแดง แต่หน้าจอของสถานีส่งออกอากาศสีอมเขียว คนดูทางบ้านก็จะเห็นสีที่เพี้ยนไปหมด ดังนั้น Color Bar จึงทำหน้าที่เป็น "จุดอ้างอิง (Reference)" ให้ทุกคนปรับหน้าจอให้ตรงกัน

ส่วนประกอบสำคัญ (ที่คุณมักจะเห็นบ่อยๆ)

Color Bar ไม่ได้มีแค่สีเรียงกันสวยงาม แต่ละส่วนมีหน้าที่เฉพาะ:

แถบสี 7 สีด้านบน: (ขาว, เหลือง, ฟ้า, เขียว, ชมพู, แดง, น้ำเงิน) ใช้เช็กความถูกต้องของเฉดสี (Hue) และความสดของสี (Saturation)

แถบสีดำด้านล่าง (PLUGE): เป็นแถบสีดำ 3 ระดับที่ไล่ความมืด ใช้สำหรับปรับ Brightness (ความมืด-สว่าง) เพื่อให้มั่นใจว่าสีดำในวิดีโอจะไม่จมหายไปหรือสว่างจนกลายเป็นสีเทา

เสียงตื๊ดยาวๆ (Test Tone): มักมาคู่กับ Color Bar เพื่อใช้วัดระดับความดังของเสียง (Audio Level) ให้ไม่เบาหรือพีคจนเกินไป

สถานการณ์ที่เราจะเห็น Color Bar

ก่อนเริ่มรายการ: ในสมัยก่อน (หรือในระบบไฟล์ส่งงานปัจจุบัน) จะมี Color Bar ขึ้นประมาณ 30-60 วินาทีที่ต้นม้วน/ต้นไฟล์

ตอนสัญญาณขัดข้อง: เมื่อสถานีไม่สามารถส่งสัญญาณภาพปกติได้ ระบบจะปล่อย Color Bar ออกมาแทนเพื่อให้รู้ว่า "ระบบส่งสัญญาณยังทำงานอยู่ แต่ไม่มีภาพจากต้นทาง"

การตั้งค่ากล้อง: เมื่อใช้กล้องหลายตัวถ่ายงานเดียวกัน ช่างภาพจะเปิด Color Bar เพื่อปรับสีของกล้องทุกตัวให้ตรงกันก่อนเริ่มถ่าย

     เพื่อความคล่องตัวในการรายงานข่าว โดยเฉพาะข่าวการปะทะ ของทหารไทย - กัมพูชา    ปัจจุบัน นอกเหนือจากรถ OB (Outside Broadcasting), ระบบส่งสัญญาณภาพผ่านดาวเทียม, และ การส่งสัญญาฯผ่าน Fiber Optic แล้ว วงการโทรทัศน์ไทยได้หันมาใช้เทคโนโลยีที่เน้นความคล่องตัว (Mobility) และต้นทุนที่ต่ำกว่าผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ตและไร้สายเป็นหลัก

นี่คือ 3 วิธีการหลักที่สถานีโทรทัศน์ใช้ส่งภาพสดในปัจจุบัน:

      ระบบรวมสัญญาณอินเทอร์เน็ต (Cellular Bonding Technology)

นี่คือวิธีการที่ นิยมที่สุด สำหรับงานข่าวภาคสนาม (ENG - Electronic News Gathering) ในไทยปัจจุบัน เพราะมีความคล่องตัวสูงมาก ทดแทนรถ OB ได้ในหลายสถานการณ์

หลักการทำงาน: อุปกรณ์นี้ (มักอยู่ในรูปแบบเป้สะพายหลังหรือติดหัวกล้อง) จะทำหน้าที่รวมความเร็วอินเทอร์เน็ตจาก SIM Card หลายๆ ค่ายพร้อมกัน (เช่น ใส่ซิม AIS, True, DTAC รวมกัน 4-8 ซิม) ร่วมกับ Wi-Fi และ LAN เพื่อสร้าง "ท่อส่งข้อมูล" ขนาดใหญ่ที่เสถียรที่สุดในการส่งภาพกลับสถานี

อุปกรณ์ที่ใช้: แบรนด์มาตรฐานที่สถานีข่าวไทยใช้กันแพร่หลายคือ LiveU และ TVU

ข้อดี: นักข่าวสามารถรายงานสดได้ทันทีจากทุกที่ที่มีสัญญาณโทรศัพท์ ไม่ต้องจองคิวรถดาวเทียม

ความเกี่ยวข้องกับ 5G: ในปัจจุบันอุปกรณ์ Bonding รุ่นใหม่รองรับ 5G ทำให้ส่งภาพความละเอียดสูง (4K) ได้ลื่นไหลขึ้นมาก

       การส่งผ่านโปรโตคอล SRT (Secure Reliable Transport)

เป็นเทคโนโลยีที่กำลังเข้ามาแทนที่การส่งแบบเดิมในงานโปรดักชั่นและงานอีเวนต์ โดยใช้ อินเทอร์เน็ต (Public Internet) แต่มีความเสถียรสูง

หลักการทำงาน: เป็นการส่งสัญญาณภาพผ่านอินเทอร์เน็ตบ้านหรือออฟฟิศปกติ แต่ใช้โปรโตคอลพิเศษที่ชื่อว่า SRT ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหาภาพกระตุกหรือสัญญาณหาย (Packet Loss) โดยระบบจะมีการกู้คืนข้อมูลที่สูญหายระหว่างทางให้อัตโนมัติ ทำให้ภาพปลายทางคมชัดแม้เน็ตจะแกว่ง

การใช้งาน: เหมาะสำหรับการสัมภาษณ์แขกรับเชิญทางไกล หรือการส่งสัญญาณจากห้องจัดเลี้ยง (Event Hall) กลับมาที่สถานีโดยไม่ต้องลากสาย Fiber Optic ยาวๆ

ข้อดี: ดีกว่าระบบ RTMP แบบเก่า เพราะ Latency (ความหน่วง) ต่ำมาก และภาพไม่แตก

       Mobile Journalism (MoJo) & Video Conference

ในข่าวด่วนหรือสถานการณ์ฉุกเฉิน สมาร์ทโฟนคืออุปกรณ์ถ่ายทอดสดที่เร็วที่สุด

แอปพลิเคชันเฉพาะทาง: สถานีโทรทัศน์จะใช้แอปฯ ของระบบ Bonding (เช่น LU-Smart หรือ TVU Anywhere) ติดตั้งในมือถือนักข่าว แอปฯ นี้จะเชื่อมต่อกับ Server ของสถานีโดยตรง ทำให้คุณภาพสัญญาณดีกว่าการ Live ผ่าน Facebook/YouTube ทั่วไป และสถานีสามารถควบคุมคุณภาพได้

Video Conference: การใช้ Zoom, MS Teams, หรือ vMix Call ดึงสัญญาณภาพแขกรับเชิญเข้าสู่ระบบออกอากาศโดยตรง ซึ่งกลายเป็นมาตรฐานปกติไปแล้วหลังยุคโควิด-19

จากสถานการณ์น้ำท่วม หาดใหญ่  การแจ้งเตือนภัยจะมีความสำคัญมาก โดย TV ของไทยสามารถรองรับระบบนี้ และได้ทำการทดสอบไปแล้วเมื่อช่วงปลายปี 2568  

ระบบ EWS (Emergency Warning System) หรือบางครั้งเรียกว่า EWBS ซึ่งทำงานบนมาตรฐานทีวีดิจิทัล (DVB-T2) ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน มีรายละเอียดดังนี้

ระบบที่ใช้: EWS (Emergency Warning System)

ระบบนี้ไม่ใช่แค่การขึ้นตัววิ่งข่าวธรรมดา แต่เป็นฟีเจอร์ทางเทคนิคที่ฝังมากับคลื่นทีวีดิจิทัล เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน กสทช. หรือศูนย์เตือนภัยสามารถส่งสัญญาณไปที่กล่องทีวี (Set-Top Box) หรือทีวีที่มีจูนเนอร์ในตัว เพื่อ:

แสดงผลทันที: ตัดเข้าหน้าจอเตือนภัย (Pop-up) หรือขึ้นแถบตัวอักษรวิ่ง (Superimpose) แทรกรายการปกติ

เสียงแจ้งเตือน: ส่งเสียงสัญญาณเตือนภัยฉุกเฉินออกมา

เปิดเครื่องอัตโนมัติ: (ในอนาคต/อุปกรณ์ที่รองรับ) สามารถสั่งเปิดเครื่องเพื่อแจ้งเตือนได้หากอยู่ในโหมด Standby

โครงข่าย (MUX) ที่สามารถใช้งานได้

ปัจจุบันโครงข่ายที่มีความพร้อมและได้ทำการ "ทดสอบระบบจริง" ไปแล้ว คือโครงข่ายของ กองทัพบก (ททบ.5)  MUX 2 และ MUX 5

ช่องรายการที่รองรับ (อ้างอิงจากการทดสอบล่าสุด พ.ย. 68)

เมื่อกลางเดือนพฤศจิกายน 2568 กสทช. และ ททบ.5 ได้ทดสอบระบบนี้จริงในพื้นที่ จ.พะเยา และ จ.ชุมพร ผ่าน 11 ช่องรายการที่อยู่บนโครงข่ายดังกล่าว ได้แก่:

TV5 HD, TNN 16, Nation TV. Workpoint TV, True4U,GMM25, Mono29, ONE 31, Amarin TV, 7HD, และ PPTV

Audio Overview

วิศวกรหรือผู้ที่ดูแลระบบทางเทคนิคของสถานีโทรทัศน์มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการดำเนินงานของสถานีโทรทัศน์ทั้งหมด เปรียบเสมือน กระดูกสันหลัง ที่คอยดูแลและจัดการระบบทางเทคนิคทั้งหมดเพื่อให้การแพร่ภาพออกอากาศเป็นไปอย่างราบรื่น มีประสิทธิภาพ และมีคุณภาพสูงสุด

ความสำคัญของวิศวกรรมสถานีโทรทัศน์สามารถสรุปได้ดังนี้

    ดูแลหัวใจหลักของการออกอากาศ

วิศวกรของสถานีโทรทัศน์มีหน้าที่รับผิดชอบโดยตรงต่ออุปกรณ์และระบบทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับการออกอากาศ ตั้งแต่ห้องควบคุมการผลิต (Production Control Room), ห้องควบคุมการออกอากาศหลัก (Master Control Room), เครื่องส่งสัญญาณ, ไปจนถึงระบบสายอากาศ ซึ่งทั้งหมดนี้คือหัวใจสำคัญที่ทำให้ผู้ชมสามารถรับชมรายการต่างๆ ได้ หากไม่มีฝ่ายวิศวกรรมดูแลระบบเหล่านี้ การแพร่ภาพก็ไม่สามารถเกิดขึ้นได้

   รักษาคุณภาพของภาพและเสียง 

คุณภาพของสัญญาณภาพและเสียงที่ผู้ชมได้รับนั้นขึ้นอยู่กับการทำงานของฝ่ายวิศวกรรมโดยตรง พวกเขามีหน้าที่:

ตรวจสอบและปรับแต่งสัญญาณ: ดูแลให้ภาพมีความคมชัด สีสันถูกต้อง และเสียงดังฟังชัด ไม่มีสัญญาณรบกวน

ซ่อมบำรุงอุปกรณ์: ดูแลรักษาอุปกรณ์ต่างๆ ให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งานเสมอ เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นระหว่างการออกอากาศ

แก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า: เมื่อเกิดเหตุขัดข้องทางเทคนิค เช่น ภาพหาย เสียงดับ หรือสัญญาณล่ม วิศวกรจะต้องเข้าแก้ไขสถานการณ์ให้กลับสู่ภาวะปกติโดยเร็วที่สุด

    รองรับเทคโนโลยีการออกอากาศที่ทันสมัย 

วงการโทรทัศน์มีการพัฒนาทางเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว จากระบบแอนะล็อกสู่ดิจิทัล และปัจจุบันก้าวไปสู่ความคมชัดระดับ HD, 4K หรือแม้กระทั่งการถ่ายทอดสดผ่านอินเทอร์เน็ต (Live Streaming) วิศวกรสถานีโทรทัศน์คือผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการ:

   ศึกษาและนำเทคโนโลยีใหม่ๆ มาปรับใช้: เพื่อให้สถานีมีความทันสมัยและสามารถแข่งขันในตลาดได้

    ออกแบบและวางระบบ: วางแผนและติดตั้งระบบใหม่ๆ ให้เข้ากับการทำงานของสถานี

    ฝึกอบรมบุคลากร: สอนให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายต่างๆ สามารถใช้งานอุปกรณ์และเทคโนโลยีใหม่ได้อย่างถูกต้อง

   สร้างความน่าเชื่อถือและความต่อเนื่องในการออกอากาศ 

การออกอากาศที่ต่อเนื่องและไม่มีสะดุดเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งต่อความน่าเชื่อถือของสถานีโทรทัศน์ ฝ่ายวิศวกรรมต้องวางแผนและดูแลระบบไฟฟ้าสำรอง ระบบสำรองข้อมูล และแผนฉุกเฉินต่างๆ เพื่อให้แน่ใจว่าสถานีจะสามารถออกอากาศได้อย่างต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมง แม้ในสถานการณ์ที่ไม่คาดฝัน

โดยสรุป วิศวกรรมสถานีโทรทัศน์ คือส่วนงานที่ขาดไม่ได้ในการทำธุรกิจสถานีโทรทัศน์ เพราะเป็นผู้ที่ทำให้ "เนื้อหารายการ" ที่ฝ่ายผลิตสร้างสรรค์ขึ้นมา สามารถส่งไปถึงผู้ชมปลายทางได้อย่างมีคุณภาพและมีประสิทธิภาพสูงสุดนั่นเอง